Zgodnie z Rocznym ramowym planem kontroli Inspekcji JHARS na 2010 rok w I kwartale wojewódzkie inspektoraty JHARS w: Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Olsztynie i Szczecinie przeprowadziły kontrolę jakości handlowej przetworów rybnych.

Cel kontroli

Celem kontroli było sprawdzenie jakości handlowej przetworów rybnych, takich jak: ryby mrożone glazurowane, marynaty i konserwy rybne oraz owoce morza na zgodność z obowiązującymi przepisami oraz deklaracjami producentów.

Zakres kontroli

Kontrolę przeprowadzono w 27 podmiotach (tj. ok. 24% podmiotów prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa ryb na terenie WIJHARS przeprowadzających kontrole w I kwartale 2010 roku).

Kontrolą objęto:

- w zakresie oceny organoleptycznej – 107 partii przetworów rybnych, o łącznej masie 268 t,
- w zakresie parametrów fizykochemicznych* – 110 partii przetworów rybnych, o łącznej masie 238 t,
- w zakresie znakowania – 128 partii przetworów rybnych o łącznej masie 307 t.

Wyniki kontroli

W zakresie oceny organoleptycznej nie stwierdzono nieprawidłowości.

Wymagań nie spełniały:

- w zakresie parametrów fizykochemicznych - 22 partie przetworów rybnych (20% skontrolowanych partii przetworów rybnych) o łącznej masie 38 t (16% skontrolowanej masy przetworów rybnych), w tym:


 8 partii konserw rybnych (31% skontrolowanych partii konserw rybnych) o łącznej masie 5 t,
 7 partii owoców morza (58% skontrolowanych partii owoców morza) o łącznej masie 6 t,
 4 partie ryb mrożonych glazurowanych (10% skontrolowanych partii ryb mrożonych glazurowanych) o łącznej masie 26 t,
 3 partie marynat rybnych (11% skontrolowanych partii marynat rybnych) o łącznej masie 1 t.

W skontrolowanych partiach konserw rybnych stwierdzono, m. in.:

 zaniżoną procentową zawartość mięsa ryby do 6,6 p.p.,
 zaniżoną masę netto wyrobu do 16,2 p.p.,
 zawyżoną zawartość tłuszczu do 17,2 p.p.,
 zaniżoną zawartość białka do 8,6 p.p.

W skontrolowanych partiach owoców morza stwierdzono, m. in.:

 zaniżoną zawartość mięsa po odcieku do 8,5 p.p.,
 zaniżoną zawartość składników charakterystycznych, np. omułków, o 6,0 p.p.,
 zaniżoną masę netto wyrobu o 5,3 p.p.
W skontrolowanych partiach ryb mrożonych glazurowanych stwierdzono:
 zawyżoną zawartość glazury do 6,7 p.p.

W skontrolowanych partiach marynat rybnych stwierdzono, m. in.:

 zaniżoną masę netto wyrobu do 6,7 p.p.,
 zaniżoną procentową zawartość mięsa ryby do 4,2 p.p.,
 zawyżoną procentową zawartość zalewy o 7,3 p.p.

W przypadku skontrolowanych partii ryb solonych i sałatek rybnych nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych.

- w zakresie znakowania - 33 partie przetworów rybnych (26% skontrolowanych partii przetworów rybnych), o łącznej masie 50 t.

Należy podkreślić, iż większość poddanych kontroli partii przetworów rybnych wykazała jednocześnie nieprawidłowości w zakresie kilku wymagań dotyczących oznakowania.

Nieprawidłowości dotyczyły głównie nieprawidłowo podanego wykazu składników, w tym braku w wykazie składników wykorzystanych w procesie produkcji dozwolonych substancji dodatkowych co zostało uznane za zafałszowanie, braku podania procentowej zawartości składnika charakterystycznego i występującego w nazwie produktu, np. szprota wędzonego, podania w wykazie składników surowców, które faktycznie nie były użyte do produkcji, przez co informacja ta mogła wprowadzić konsumenta w błąd co do składu produktu. Nie określono również dokładnego miejsca na puszcze gdzie znajdowała się data minimalnej trwałości oraz nie podano w wykazie składników nazwy i funkcji technologicznej stosowanych dozwolonych substancji dodatkowych.

Sankcje

W związku z zaistniałymi nieprawidłowościami w zakresie jakości handlowej przetworów rybnych, wojewódzkie inspektoraty IJHARS zastosowały następujące sankcje:

-  24 decyzje administracyjne, w tym:
- 1 decyzję nakładającą karę pieniężną z tytułu wprowadzania do obrotu zafałszowanego artykułu rolno – spożywczego na kwotę 3 000 złotych,
- 2 decyzje nakładające kary pieniężne z tytułu wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej na łączną kwotę 1 000 złotych,
- 14 decyzji nakazujących poddanie zabiegowi prawidłowego oznakowania 14 partii towaru o masie 11 t i wartości 92 621 złotych,
- 7 decyzji w sprawie określenia stopnia i rodzaju wad 7 partii towaru o masie 26 t i wartości 242 110 złotych,
- 13 zaleceń pokontrolnych zobowiązujących producentów do usunięcia nieprawidłowości,

Podsumowania i wnioski

W toku działań kontrolnych stwierdzono, że ok. 20% partii przetworów rybnych poddanych badaniom fizykochemicznym posiadało jakość handlową niezgodną z obowiązującymi przepisami oraz deklaracjami producentów, natomiast ponad 25% skontrolowanych partii było nieprawidłowo oznakowanych.
W I kwartale b.r. nie wykazano przetworów rybnych o nieprawidłowych cechach organoleptycznych.

Wyniki kontroli jakości handlowej przetworów rybnych, tj. konserw, prezerw i marynat rybnych, przeprowadzonej w II kwartale 2009 r. wykazały nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych w ok. 20% skontrolowanych partii.
Natomiast w IV kwartale 2009 r., kontrola marynat rybnych wykazała nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych w ponad 28% partii.
W I i III kwartale 2009 r. podczas kontroli jakości handlowej ryb mrożonych, wędzonych i solonych odsetek partii przetworów rybnych z nieprawidłowościami w zakresie analiz fizykochemicznych wyniósł ok. 13%.
Z uwagi na powyższe, można zauważyć, iż produkty rybne, np. marynaty czy konserwy, poddane w czasie produkcji złożonym procesom technologicznym, mającym na celu przedłużenie ich trwałości, umieszczone w szczelnych opakowaniach z dodatkiem warzyw, oleju i przypraw, wykazują większy procent nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych w porównaniu do przetworów rybnych, przetworzonych w mniejszym stopniu, np. ryb mrożonych czy wędzonych.
Procentowy udział partii przetworów rybnych nieprawidłowo oznakowanych w 2009 r. wynosił średnio ok. 36%, a nieprawidłowości w zakresie oceny organoleptycznej stwierdzono w odniesieniu do 0,6% partii.
______________________
* badania laboratoryjne obejmowały oznaczenie zawartości: glazury, tłuszczu, soli, cukru, składników stałych (w tym mięsa), zalewy oraz kwasowości ogólnej i próby termostatowej.