Przyprawy znajdziemy w każdej polskiej kuchni. Mają niewątpliwy wpływ na smak i aromat przyrządzanych posiłków, zaostrzają apetyt, ułatwiają trawienie, pozwalają odkryć nasze codzienne potrawy na nowo.

Wytwarzane są z ziół, nasion, pąków, korzeni, jagód, kory, liści lub innych części roślin. W dużej mierze nie podlegają przetwarzaniu, są suszone i rozdrabniane w celu uzyskania lepszych walorów smakowych. Przyprawy znajdujące się w naszej kuchni najczęściej pochodzą z Azji, Afryki i Ameryki, gdzie klimat sprzyja ich hodowli.

Podstawowy podział przypraw

Przyprawy w większości są produktami pochodzenia roślinnego i dzielą się na kilka podstawowych grup: ziołowe, korzenne, warzywne. W artykule przybliżymy niektóre z nich:

Ziołowe

Wśród przypraw ziołowych możemy wyróżnić m.in.: oregano, tymianek, bazylię, majeranek, koper itp. Poniżej przedstawiam krótką charakterystykę dwóch z nich:

Tymianek – posiada silnie aromatyczny zapach i nieco gorzkawy smak. Wykorzystywany jest jako przyprawa do tłustych mięs, pasztetów, kiełbas i potraw z warzyw strączkowych. Tymianek jest popularny w kuchni francuskiej.

Mięta – działa orzeźwiająco, dezynfekująco, rozkurczowo. Listek mięty dodany do tłustych potraw tworzy ją bardziej atrakcyjną. Drobno posiekane listki mięty dodawane są do twarogów, jogurtów, zielonej sałaty i szpinaku. Doskonale nadaje się ona również do przyrządzania napojów.

Korzenne

Przyprawy korzenne są niezwykle aromatyczne, posiadają orientalny smak i zapach. Do przypraw korzennych zaliczamy: anyż, goździki, cynamon, kardamon, imbir, pieprz, wanilię, a także chili i inne papryki. Ich charakterystyka przedstawia się następująco:

Cynamon - ma silny zapach i korzenny, słodko-gorzkawy smak. Przyprawiamy nim słodkie potrawy: budynie, napoje mleczne, kompoty, owocowe sałatki i ciasta. Niewielką ilość cynamonu można również dodać do gulaszu, baraniny, wołowiny i gotowanych ryb.

Kardamon – nadaje potrawom piekący, ale przyjemny smak i mocny aromat. Idealnie pasuje do słodyczy marcepanów, pierników, a także sałatek owocowych, kompotów oraz budyniu waniliowego i karmelowego. Kardamon stosujemy również do potraw mięsnych, np. gulaszu wołowego, niektórych pasztetów oraz sosów.

Warzywne

Przyprawy warzywne to m.in. cebula, chrzan, czosnek, natka pietruszki, szczypiorek.

Szczypiorek - ma ostry, piekący smak i zdecydowany intensywny zapach. Idealnie pasuje do sałatek, surówek, jajek w każdej postaci oraz białego sera.

Natka pietruszki – przyprawia się nią zupy, dania mięsne, rybne oraz gotowane i pieczone ziemniaki. Stosowana jest również do sosów, surówek oraz potraw z jarzyn. Nadaje potrawom świeży smak i idealnie komponuje się z innymi przyprawami.

Mieszanki

Ponadto na rynku dostępna jest cała masa mieszanek przyprawowych. Najbardziej znane, to: curry (w skład przyprawy wchodzą: kurkuma, kozieradka, kolendra, gałka muszkatołowa, pieprz czarny, chili, czosnek, kardamon, goździki, kmin rzymski, cynamon, imbir oraz sól); garam masala (w jej skład najczęściej wchodzą: kmin rzymski, kolendra, czarny pieprz, kardamon, liść laurowy, goździki, cynamon, chili, gałka muszkatołowa) czy zioła prowansalskie ( to mieszanka tymianku, bazylii, rozmarynu, oregano i anyżu).

Słów klika na temat soli

Do urozmaicenia smaku potraw używa się również innych dodatków w tym soli. Pamiętajmy jednak, iż sól nie jest przyprawą lecz minerałem. Co prawda wzbogaca smak potraw ale jest bezzapachowa i niezdrowa. Zamiast niej możemy w kuchni zastosować mieszankę bazylii oraz rozmarynu.

Właściwości przypraw

Przyprawy oprócz tego że wzbogacają smak potraw, mają także korzystny wpływ na organizm człowieka, uważane są przez wiele osób za afrodyzjaki. Zawierają substancje aromatyczne - głównie olejki lotne, ale też glikozydy czy kwasy organiczne.

- olejki lotne; pobudzają procesy trawienne, działają przeciwzapalnie, mają właściwości bakteriobójcze;

- glikozydy; działają łagodząco na górne drogi oddechowe oraz regulują pracę serca;

- kwasy organiczne (kwas cytrynowy, szczawiowy i winny); mają właściwości odkażające, regulują przemianę materii i wpływają korzystnie na proces trawienia.

Jeśli ktoś ma problemy z wątrobą i przemianą materii, powinien przyprawiać potrawy miętą, anyżem, kminkiem i kurkumą.

Przyprawy są również naturalnym źródłem witamin: natka pietruszki, ostra papryka – obfituje w witaminę C; seler wzmacnia ogólną wartość witaminową potraw.

Jak używać przypraw

Aby wzbogacić smak potraw możemy stosować je w postaci świeżej lub suszonej. Specjaliści od gotowania twierdzą, że lepszą wartość smakową i aromatyczną mają świeże przyprawy. Znajdziemy je na pewno w potrawach przyrządzanych w renomowanych restauracjach.

Przyprawy mają wielorakie zastosowanie: można je dodawać na początku gotowania lub pieczenia, można nimi nacierać surowe produkty (mięso, ryby) i pozostawiać do zaromatyzowania.
Innym sposobem jest dodanie przyprawy w ostatniej chwili, tuż przed podaniem potrawy na stół, np. posiekane świeże zioła.

Odpowiedni dobór przypraw to prawdziwa sztuka, dlatego warto zapoznać się z właściwościami poszczególnych przypraw, aby móc przygotowywać potrawy o pożądanych kompozycjach smakowych, zapachowych i estetycznych. Nie należy jednak przesadzać z ich użyciem, bowiem nadmiar przypraw potrafi zepsuć smak nawet najwykwintniejszej potrawy.