Zgodnie z Rocznym ramowym planem kontroli Inspekcji JHARS na 2009 rok, w II kwartale wszystkie wojewódzkie inspektoraty IJHARS przeprowadziły kontrolę planową w zakresie jakości handlowej świeżych owoców i warzyw oraz pieczarek.

Cel kontroli

Celem kontroli było sprawdzenie jakości handlowej świeżych owoców i warzyw: truskawek, sałaty, ogórków, szparagów i cykorii oraz pieczarek, w zakresie zgodności z wymaganiami określonymi w odpowiednich rozporządzeniach Komisji WE. Ponadto kontrolą objęto inne niż priorytetowe gatunki owoców i warzyw, tj.: jabłka, owoce cytrusowe, winogrona, gruszki, brzoskwinie, czereśnie, kiwi, awokado, nektarynki oraz pomidory, cebulę, paprykę, marchew, czosnek, kapustę, kalafiory, pory, selery.

Zakres kontroli

Kontrolę przeprowadzono w 168 podmiotach gospodarczych, w tym przede wszystkim w hiper i super – marketach (58% wszystkich skontrolowanych podmiotów), w małych, średnich i dużych sklepach detalicznych (33% wszystkich skontrolowanych podmiotów)oraz w hurtowniach i centrach dystrybucyjnych (9% skontrolowanych podmiotów). Kontrolą w zakresie jakości handlowej objęto ogółem 987 partii o łącznej masie 85 t, w tym:

- 197 partii świeżych owoców o masie 11 t,
- 625 partii świeżych warzyw o masie 68 t,
- 165 partii pieczarek o masie 6 t.

Wyniki kontroli

W zakresie:

Wymagań minimalnych
Wymagań minimalnych, nie spełniało 46 partii owoców i warzyw oraz pieczarek (5% partii skontrolowanych) o łącznej masie 1,3 t, (2% masy partii), w tym 2 partie pieczarek o masie 18 kg.

Wymagań zadeklarowanej klasy jakości
Wymagań zadeklarowanej klasy jakości, nie spełniało 30 partii owoców i warzyw oraz pieczarek (3% partii skontrolowanych) o łącznej masie 2 t (3% masy partii skontrolowanych), w tym 4 partie pieczarek o masie 32 kg.

Wymagań odnośnie wielkości
Wymagań odnośnie wielkości, nie spełniało 6 partii owoców i warzyw (1% partii skontrolowanych) o łącznej masie 0,5 t (1% masy partii skontrolowanych). Kwestionowano przede wszystkim ogórki, ze względu na zbyt niską masę.

Wymagań dotyczących prezentacji
Wymagań dotyczących prezentacji, nie spełniały 2 partie owoców i warzyw o łącznej masie 52 kg. Nieprawidłowości dotyczyły 1 partii cytryn – owoce były niejednorodne pod względem wybarwienia, a także 1 partii sałaty – warzywa były niewłaściwie zapakowane, w skrzynki wyłożone gazetami.

Znakowanie
Wymagań odnośnie znakowania, nie spełniało 301 partii świeżych owoców i warzyw oraz pieczarek o łącznej masie 10 t, (tj. 30% wszystkich skontrolowanych partii i 12% masy skontrolowanych partii), w tym 33 partie pieczarek o masie 0,4 t, (tj. 3% partii i 0,4% masy partii).

Należy zaznaczyć, że niektóre z kontrolowanych partii nie spełniały jednocześnie kilku wymagań określonych w normach jakości handlowej.

Inne ustalenia z kontroli

Kontrola paczkowania produktów
W toku kontroli stwierdzono, że żaden spośród skontrolowanych podmiotów nie zajmował się paczkowaniem towarów. W przypadku 5 podmiotów stwierdzono brak legalizacji wag. Ponadto stwierdzono niedowagi 2 opakowań jednostkowych pomarańczy o masie 2 kg z partii 80 kg oraz 1 opakowania jednostkowego pieczarek o masie 250 g z partii 8,75 kg.

Wymagania formalno-prawne
19 podmiotów gospodarczych nie spełniło obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Inspektorowi IJHARS informacji o rodzaju i zakresie prowadzonej działalności oraz wyrażonej w kilogramach ilości owoców i warzyw wprowadzonych do obrotu w poprzednim roku kalendarzowym.

Sankcje

W związku z zaistniałymi nieprawidłowościami w zakresie jakości handlowej świeżych owoców i warzyw, wojewódzkie inspektoraty IJHARS zastosowały następujące sankcje: 112 mandatów karnych na łączną kwotę 23 200 zł oraz 55 decyzji administracyjnych.

Podsumowanie i wnioski

Kontrola jakości handlowej świeżych owoców i warzyw oraz pieczarek przeprowadzona w II kwartale 2009 roku skoncentrowana była na artykułach znajdujących się w handlu detalicznym. Nieprawidłowości ujawnione w toku kontroli dotyczyły przede wszystkim znakowania artykułów. Kontrolowane partie były oznakowane w sposób niekompletny. Na opakowaniach lub tabliczkach umieszczonych w pobliżu świeżych owoców, warzyw i pieczarek brakowało informacji dotyczących charakterystyki jakościowej oraz kraju pochodzenia. Ponadto w przypadku 49 partii stwierdzono całkowity brak oznakowania.

Jakość handlowa świeżych owoców i warzyw oraz pieczarek skontrolowanych w II kwartale 2009 roku w zakresie wymagań minimalnych, wymagań zadeklarowanej klasy jakości, wielkości i prezentacji była na niższym poziomie niż w ubiegłym kwartale. Nieprawidłowości w tym zakresie stanowiły 0,2-5% liczby partii oraz ok. 1-2% masy partii. Analizując wyniki kontroli odnośnie poszczególnych skontrolowanych gatunków, należy zaznaczyć, że gatunki priorytetowe kontrolowane w II kwartale 2009 roku, takie jak truskawki, sałata i ogórki pochodzenia krajowego wykazały znacznie więcej nieprawidłowości odnośnie jakości handlowej, niż te same owoce i warzywa pochodzące z innych krajów UE oraz krajów trzecich.

Wyniki kontroli pieczarek, przeprowadzonej w II kwartale 2008 roku były zbliżone do wyników tegorocznej kontroli.

Na podstawie analizy wyników kontroli przeprowadzonej w II kwartale 2009 roku, zalecane są kolejne, konsekwentne kontrole jakości handlowej świeżych owoców i warzyw oraz pieczarek, ze szczególnym uwzględnieniem artykułów pochodzenia krajowego wprowadzanych do obrotu na etapie sprzedaży detalicznej.

Ponadto, od dnia 1 lipca 2009 roku obowiązują nowe przepisy odnośnie wymagań jakości handlowej dla świeżych owoców i warzyw. Kontrole zgodności ze szczegółowymi normami handlowymi obejmą jedynie 10 gatunków świeżych owoców i warzyw, tj. jabłka, gruszki, owoce cytrusowe, owoce kiwi, brzoskwinie i nektaryny, truskawki, winogrona, sałatę, paprykę i pomidory. Pozostałe gatunki sektora objęte są wymaganiami ogólnej normy handlowej, w której wymagania odnośnie znakowania zostały znacznie uproszczone.

Szczegółowy raport dostępny na stronie IJHARS.