Zgodnie z Rocznym ramowym planem kontroli Inspekcji JHARS na 2009 rok, w III kwartale wszystkie wojewódzkie inspektoraty IJHARS, z wyłączeniem WIJHARS we Wrocławiu i Zielonej Górze,

przeprowadziły kontrolę planową w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych.

Cel kontroli

Celem kontroli było sprawdzenie jakości handlowej przetworów mlecznych, takich jak: mleko, śmietanka, śmietana, tłuszcze mleczne (w tym masło), mleczne napoje fermentowane, sery twarogowe, serki smakowe, sery podpuszczkowe oraz topione, w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami i deklaracjami producentów oraz prawidłowości oznakowania opakowań.

Zakres kontroli

Kontrolę przeprowadzono łącznie w 47 podmiotach gospodarczych.

Kontrolą objęto:

• w zakresie oceny organoleptycznej – 187 partii przetworów mlecznych, tj. 16 partii o łącznej objętości 48,5 hektolitra i 171 partii o łącznej masie 125,8 tony,

• w zakresie parametrów fizykochemicznych* – 188 partii przetworów mlecznych, tj. 16 partii o łącznej objętości 48,5 hektolitra i 172 partie o łącznej masie 125,9 tony,

• w zakresie parametrów mikrobiologicznych** – 32 partie przetworów mlecznych, tj. 4 partie o łącznej objętości 3,9 hektolitra i 28 partii o łącznej masie 18,4 tony,

• w zakresie znakowania opakowań – 250 partii przetworów mlecznych, tj. 43 partie o łącznej objętości 211,4 hektolitra i 207 partii o łącznej masie 142,9 tony.

Wyniki kontroli

Ocena organoleptyczna

Nieprawidłowości w zakresie cech organoleptycznych stwierdzono w przypadku 4 partii przetworów mlecznych (2,1% skontrolowanych partii) o łącznej masie 1,0 tony (0,8% skontrolowanej masy).

Nieprawidłowe cechy organoleptyczne tłuszczów mlecznych (masła o zawartości 80-90% tłuszczu) polegały na obecności kropel wolnej wody na przekroju, serka smakowego – na niejednolitej konsystencji, natomiast sera podpuszczkowego (typu holenderskiego) – na nieprawidłowym oczkowaniu (oczka zbyt małe).

Nie stwierdzono nieprawidłowych cech organoleptycznych w przypadku mleka, śmietanki, śmietany, tłuszczu mlecznego (o zawartości 62-80% tłuszczu), mlecznych napojów fermentowanych, serów twarogowych oraz topionych.

Parametry fizykochemiczne

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w przypadku 20 partii przetworów mlecznych (tj. 10,6% partii poddanych kontroli), w tym w 1 partii mleka pasteryzowanego o objętości 3,3 hektolitra (6,9% skontrolowanej objętości) oraz 19 partii o łącznej masie 10,3 tony (8,2% skontrolowanej masy).

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych dotyczyły zawyżonej bądź zaniżonej zawartości tłuszczu (śmietana, masło, maślanka, sery twarogowe i podpuszczkowe), zawyżonej zawartości wody (mleko, masło, sery twarogowe i topione), zaniżonej zawartości białka (śmietana, sery twarogowe i podpuszczkowe) oraz zawyżonej zawartości soli (sery podpuszczkowe).

Największy procent nieprawidłowości w odniesieniu do skontrolowanej masy stwierdzono w przypadku serów topionych (28,9%).

Parametry mikrobiologiczne

Nieprawidłowości w zakresie parametrów mikrobiologicznych (mikroflory charakterystycznej) nie odnotowano.

Znakowanie

Nieprawidłowe oznakowanie opakowań stwierdzono w przypadku 82 partii przetworów mlecznych (tj. 32,8% skontrolowanych partii), w tym w 16 partiach o łącznej objętości 104,6 hektolitra (49,5% skontrolowanej objętości) oraz 66 partiach o łącznej masie 58,2 tony (40,8% skontrolowanej masy).

Sankcje

W związku z zaistniałymi nieprawidłowościami, wojewódzkie inspektoraty IJHARS zastosowały następujące sankcje: wydały 35 decyzji administracyjnych.

Ponadto wojewódzkie inspektoraty JHARS wszczęły 11 postępowań administracyjnych, wydały 19 zaleceń pokontrolnych, przekazały 5 wniosków do Urzędów Skarbowych, 4 informacje do Inspekcji Sanitarnej oraz 1 do Inspekcji Weterynaryjnej.

Podsumowanie i wnioski

W wyniku przeprowadzonej kontroli jakości handlowej artykułów mlecznych najwięcej nieprawidłowości stwierdzono w zakresie znakowania opakowań – 32,8% skontrolowanych partii.

Mniejszy udział nieprawidłowości dotyczył analiz fizykochemicznych oraz oceny organoleptycznej [odpowiednio 10,6% i 2,1% partii objętych badaniami laboratoryjnymi.

Nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie cech mikrobiologicznych (mikrobiologii charakterystycznej) przetworów mlecznych.

Porównując wyniki kontroli jakości handlowej artykułów mlecznych przeprowadzonych w II i III kwartale 2009 roku można zaobserwować poprawę jakości przetworów z mleka w zakresie cech mikrobiologicznych, fizykochemicznych i organoleptycznych (spadek udziału partii z nieprawidłowościami o odpowiednio 14,8 p.p., 10,1 p.p., 2,8 p.p.) oraz nieznaczne pogorszenie – w zakresie znakowania opakowań (wzrost udziału partii z nieprawidłowościami o 1,6 p.p.).

W stosunku do I kwartału w III kwartale 2009 roku odnotowano poprawę jakości handlowej przetworów z mleka we wszystkich aspektach kontroli.

Należy podkreślić utrzymującą się na przestrzeni kolejnych kwartałów 2009 roku poprawę cech fizykochemicznych artykułów mlecznych (spadek udziału partii z nieprawidłowościami o 10,1 p.p. w III kwartale w stosunku do I kwartału) oraz utrzymujący się na wysokim poziomie udział partii nieprawidłowo oznakowanych (średnio w trzech kwartałach 2009 roku na poziomie 33,4 p.p.).

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, uzasadnione jest przeprowadzanie dalszych, systematycznych kontroli jakości handlowej przetworów mlecznych przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, ze szczególnym uwzględnieniem znakowania.
______
* Badania fizykochemiczne obejmowały oznaczenie: zawartości tłuszczu, wody, soli, suchej masy, kwasowości, obecności tłuszczów obcych, skuteczności pasteryzacji oraz w przypadku mniejszej liczby próbek oznaczenie: zawartości białka, punktu zamarzania, gęstości i obecności zanieczyszczeń mechanicznych.

**Badania mikrobiologiczne obejmowały oznaczenie mikroflory charakterystycznej: Lactobacillus delbrueckii subspecies bulgaricus, ogólnej liczby drobnoustrojów tlenowych mezofilnych oraz drożdży.