Zgodnie z Rocznym ramowym planem kontroli Inspekcji JHARS na 2009 rok, w IV kwartale wojewódzkie inspektoraty IJHARS w: Bydgoszczy, Gdyni, Katowicach, Krakowie, Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie, Wrocławiu oraz Zielonej Górze

przeprowadziły kontrolę planową w zakresie jakości handlowej wyrobów cukierniczych.

Cel kontroli

Celem kontroli było sprawdzenie jakości handlowej wyrobów cukierniczych, ze szczególnym uwzględnieniem czekolady, w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami oraz deklaracją producenta.

Zakres kontroli

Kontrolę przeprowadzono w 28 podmiotach (tj. 46,7 % zarejestrowanych w WIJHARS) na terenie 11 województw.

Kontrolą objęto czekoladę, czekoladę mleczną, czekoladę mleczno-orzechową, czekoladę nadziewaną, czekoladki (praliny), białą czekoladę, wyroby czekoladowane (w czekoladzie), cukierki, wyroby ciastkarskie, w tym:

• w zakresie oceny organoleptycznej - 48 partii wyrobów czekoladowych, o łącznej masie 112463 kg,
• w zakresie oznaczania parametrów fizykochemicznych* - 48 partii wyrobów czekoladowych, o łącznej masie 112463 kg,
• w zakresie znakowania - 123 partie wyrobów cukierniczych i ciastkarskich, o łącznej masie 230545 kg.

Wyniki kontroli

Ocena organoleptyczna

Nieprawidłowości w zakresie cech organoleptycznych stwierdzono w przypadku 1 partii wyrobów czekoladowych (2,1 % skontrolowanych partii), o łącznej masie 350 kg (0,3 % skontrolowanej masy).

Nieprawidłowości dotyczyły czekolady mlecznej i polegały na niewłaściwej dla deklarowanego rodzaju czekolady smakowitości (obejmującej smak, zapach i teksturę). Kwestionowany wyróżnik jakości był charakterystyczny dla wyrobu czekoladopodobnego o smaku mlecznym.

Parametry fizykochemiczne

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w przypadku 9 partii wyrobów czekoladowych (18,8 % skontrolowanych partii), o łącznej masie 10 506 kg (9,3 % skontrolowanej masy).

Największy procent nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w przypadku czekoladek (pralin) - 66,7 % skontrolowanej liczby partii.

Zarówno zaniżony, jak i zawyżony poziom cukrów ogółem w stosunku do deklaracji producenta może świadczyć o nie przestrzeganiu receptur bądź o błędach popełnianych podczas procesu technologicznego. Natomiast zawyżona zawartość tłuszczu roślinnego może świadczyć o zafałszowaniu wyrobów czekoladowych, przez zastępowanie przez producentów części tłuszczu kakaowego tańszym zamiennikiem.

Znakowanie

Nieprawidłowe znakowanie stwierdzono w przypadku 24 partii wyrobów cukierniczych oraz ciastkarskich (19,5 % skontrolowanych wyrobów), o łącznej masie 24 t (10,7 % skontrolowanej masy).

Inne ustalenia z kontroli

• wymagania formalno-prawne
• 7,1 % podmiotów nie dopełniło obowiązku zgłoszenia prowadzenia działalności gospodarczej do właściwych wojewódzkich inspektorów Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Sankcje

W związku z zaistniałymi nieprawidłowościami w zakresie jakości handlowej wyrobów cukierniczych, wojewódzkie inspektoraty IJHARS zastosowały następujące sankcje: 4 decyzje administracyjne na podstawie art. 29 ustawy o IJHARS,  2 decyzje w celu wymierzenia kary pieniężnej, w łącznej kwocie 4902 zł,

Ponadto wojewódzkie inspektoraty IJHARS wydały 12 zaleceń pokontrolnych, wszczęły 13 postępowań administracyjnych oraz przekazały informacje, dotyczące nieprawidłowości w znakowaniu wartością odżywczą
do Inspekcji Sanitarnej.

Podsumowanie i wnioski

Przeprowadzona kontrola jakości handlowej wyrobów cukierniczych oraz ciastkarskich wykazała najwięcej nieprawidłowości w zakresie znakowania opakowań - 19,5 % skontrolowanych partii. Najwięcej nieprawidłowości w powyższym zakresie stwierdzono w przypadku wyrobów ciastkarskich (33,3 %), natomiast najmniej w przypadku czekolady mlecznej (14,3 %).

Mniejszy udział nieprawidłowości stwierdzono w zakresie parametrów fizykochemicznych oraz oceny organoleptycznej (odpowiednio 18,8% i 2,1% partii objętych badaniami laboratoryjnymi).

Wystąpienie powyższych nieprawidłowości mogło wynikać z nieprzestrzegania receptur, bądź nieprawidłowego ich opracowywania oraz z błędów popełnionych podczas procesu technologicznego, które miały wpływ na jakość produktu gotowego lub były wynikiem celowego działania producenta, który zastępował część tłuszczu kakaowego, tańszym zamiennikiem.

Kontrola jakości handlowej wyrobów czekoladowych z uwzględnieniem badań pod kątem zawartości tłuszczów obcych (roślinnych, innych niż tłuszcz kakaowy), została przeprowadzona po raz drugi. Pierwsza kontrola (doraźna) odbyła się w 2008 roku. Porównując wyniki obu kontroli obserwujemy poprawę jakości wyrobów czekoladowych w zakresie parametrów fizykochemicznych o 9,2 p.p., przy czym najczęściej stwierdzane nieprawidłowości w przypadku obu kontroli dotyczyły zawyżonej zawartości tłuszczów roślinnych (innych niż tłuszcz kakaowy). W porównaniu do wyników kontroli doraźnej z 2008 stwierdzono również poprawę jakości w zakresie znakowania - o 6,3 p.p., oraz pogorszenie jakości w zakresie cech organoleptycznych o 2,1 p.p.

Wyniki przeprowadzonej kontroli wskazują, że nadal do obrotu wprowadzane są artykuły o niewłaściwej jakości. Pomimo poprawy jakości handlowej w stosunku do wyników kontroli z 2008 roku, poziom nieprawidłowości jest wysoki. W związku z powyższym, uzasadnione jest przeprowadzanie dalszych, systematycznych kontroli jakości handlowej wyrobów cukierniczych oraz ciastkarskich przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, ze szczególnym uwzględnieniem zakresu i poziomu deklarowanych przez producentów parametrów fizykochemicznych, jak również prawidłowości znakowania.
______
*Kontrola w zakresie parametrów fizykochemicznych obejmowała oznaczenie zawartości suchej masy, kwasowości, zawartości cukrów ogółem, zawartości popiołu nierozpuszczalnego, zawartości tłuszczu ogółem, obecności i zawartości tłuszczu roślinnego